Wi-Fi Sorununuz İçin Yeni Modem mi, Mesh mi, Access Point mi?

Evde Wi-Fi iyi çekmiyorsa ilk refleks genellikle yeni bir modem almaktır.

Bazen modem gerçekten sorunun kaynağıdır. Fakat çoğu evde Wi-Fi problemi modemden değil; modemin bulunduğu yerden, duvarlardan, katlardan, kablosuz bağlantının taşıması gereken mesafeden veya evin tek erişim noktasıyla kapsanamayacak kadar geniş olmasından kaynaklanır.

Bu durumda daha pahalı bir modem alıp aynı yere koyduğunuzda beklediğiniz değişiklik gerçekleşmeyebilir.

Tersi de mümkün. Evde üçlü bir mesh sistemi kurup yüzlerce megabitlik internet paketiniz olduğu halde sorun devam edebilir. Çünkü asıl problem Wi-Fi kapsaması değil, internet hattı veya tek bir cihaz olabilir.

Bu nedenle PratikTekno Karar Rehberi’nde bu kez doğrudan ürün seçmeyeceğiz.

Önce şu sorunun cevabını bulacağız:

Sorun internet bağlantınızda mı, Wi-Fi kapsamasında mı, yoksa kullandığınız cihazda mı?

Bunu ayırmadan modem, mesh veya access point satın almak biraz arabanın neden çalışmadığını bilmeden aküyü değiştirmeye benziyor.

Önce hiçbir şey satın almayın: Wi-Fi sorununu üç noktada ölçün

Wi-Fi sorununu anlamak için teknik cihazlara veya profesyonel ağ bilgisine ihtiyacınız yok.

Aynı telefon veya dizüstü bilgisayarı kullanarak evde küçük bir test yapabilirsiniz.

Önemli olan testleri mümkün olduğunca aynı koşullarda yapmak. Aynı cihazı, aynı hız testi yöntemini ve mümkünse birkaç dakika arayla aynı internet bağlantısını kullanın.

Birinci test modem/router’ın hemen yanında.

Cihazınızı modemin birkaç metre yakınına götürün ve internet hızını kontrol edin. Buradaki amaç internet paketinizde yazan değeri milimetrik olarak yakalamak değil; bağlantının temel olarak sağlıklı olup olmadığını görmek.

Örneğin 500 Mbps internetiniz var ve modemin hemen yanında 400-450 Mbps civarında düzenli sonuç alabiliyorsanız, ancak yatak odasında hız 30 Mbps’ye düşüyorsa ilk şüpheleneceğimiz şey internet hattı değildir.

İkinci test sorun yaşadığınız yerde.

Aynı cihazı Wi-Fi’nin kötü olduğu odaya götürün.

Hız dramatik biçimde düşüyor, gecikme artıyor veya bağlantı kopuyorsa artık elimizde güçlü bir ipucu vardır:

Sorun büyük ihtimalle kapsama alanıdır.

Burada yeni modem otomatik olarak çözüm değildir.

Üçüncü test mümkünse Ethernet ile.

Bilgisayarı modem/router’a kabloyla bağlayabiliyorsanız bir test de kablolu bağlantıyla yapın.

Kablolu bağlantı da yavaşsa Wi-Fi çözümü satın almadan önce internet hattını, ISS’yi, modem/router’ın WAN performansını veya cihazın bağlantısını araştırmanız gerekir.

Kablolu hız iyi fakat uzaktaki Wi-Fi kötüyse mesele artık çok daha nettir.

Bu ayrım önemli çünkü bir access point veya mesh sistemi internet hattınızı hızlandırmaz. Onların görevi mevcut bağlantıyı evin farklı noktalarına daha iyi ulaştırmaktır.

PratikTekno’daki mevcut Wi-Fi Sinyali Zayıfsa Ne Yapmalı? rehberi sinyal sorununun temel nedenlerini ele alıyor. Bu yazıda ise o aşamanın bir adım sonrasına geçip hangi ağ cihazına gerçekten ihtiyaç duyduğunuzu belirliyoruz.

PratikTekno Wi-Fi Karar Testi

Testlerinizi yaptıktan sonra satın alma kararını evin metrekaresinden önce sorunun biçimine göre vermek daha doğru.

Aşağıdaki tablo bu yazının temel karar aracımız:

Bu tablonun önemli tarafı şu:

Metrekare tek başına cihaz seçtirmez.

120 metrekare uzun koridorlu, kalın beton duvarlı bir ev; 180 metrekare daha açık planlı bir evden daha zor Wi-Fi ortamı olabilir.

İki katlı evle tek katlı ev de aynı değildir.

Dolayısıyla internette gördüğünüz:

“100 metrekareye şu modem, 200 metrekareye üçlü mesh”

gibi genellemeleri kesin formül olarak kullanmamak gerekir.

Wi-Fi radyo dalgaları ev planına, duvar malzemelerine, katlar arasındaki yapıya, cihazların konumuna ve çevredeki diğer kablosuz ağlara bağlı olarak farklı davranır.

Yeni modem ne zaman gerçekten doğru seçimdir?

Burada “modem” kelimesini de biraz dikkatli kullanmak gerekiyor.

Türkiye’deki evlerde ISS’nin verdiği cihaz çoğu zaman yalnızca modem değildir; modem + router + Wi-Fi erişim noktası görevlerini aynı kutuda yapar.

Bu yüzden kullanıcı “modemi değiştirdim, Wi-Fi düzeldi” dediğinde aslında Wi-Fi bölümünü, router’ı ve modem kısmını aynı anda değiştirmiş olabilir.

Yeni cihaz almak mantıklı olabilir; fakat bunun sebebini doğru belirlemek gerekir.

Örneğin modem/router yıllardır kullanılıyorsa, rastgele yeniden başlıyorsa, Ethernet bağlantısında dahi sorun çıkarıyorsa veya mevcut internet bağlantınızın ihtiyaç duyduğu özellikleri desteklemiyorsa cihaz değişimi mantıklı hale gelebilir.

Aynı şekilde eviniz küçükse ve asıl sorun eski cihazın Wi-Fi özellikleriyse daha modern bir router/modem-router tek başına yeterli olabilir.

Ama şu senaryoya dikkat edin:

Salonunuzdaki modem yakınında bağlantı çok iyi, iki oda ileride ise zayıf.

Yeni ve pahalı bir modem/router almak kapsama alanını biraz iyileştirebilir. Fakat radyo sinyalinin geçmesi gereken aynı duvarlar hâlâ oradadır.

Bu nedenle problem mesafe ve fiziksel engelse, çözümü yalnızca daha güçlü merkezi cihaz aramak yerine Wi-Fi’yi ihtiyacınız olan yere yaklaştırmakta aramak genellikle daha mantıklıdır.

İşte access point ve mesh burada devreye giriyor.

Access Point mi Mesh mi? Asıl soru “Ethernet kablosu var mı?”

Bu yazının en önemli karar noktalarından biri bu.

Access point yani erişim noktası, mevcut ağınızı başka bir noktadan kablosuz olarak yayınlar. En klasik kullanımda ana router ile access point arasında Ethernet kablosu bulunur.

Örneğin modem salonda, çalışma odanız evin diğer ucunda ve o odaya Ethernet kablosu gidiyor.

Bu durumda çalışma odasına iyi bir access point koyduğunuzda Wi-Fi sinyalini zayıf olduğu yerden tekrar yakalayıp iletmeye çalışmazsınız.

İnternet verisi kablo üzerinden access point’e kadar gelir; Wi-Fi ancak son bölümde telefonunuza veya dizüstü bilgisayarınıza gider.

ASUS da AP modunu mevcut router’a Ethernet üzerinden bağlanarak kablosuz kapsamanın genişletildiği yapı olarak tanımlıyor. AP modunda NAT ve routing gibi ana router işlevleri devreden çıkıyor. TP-Link de benzer şekilde access point modunun mevcut kablolu ağı Wi-Fi’ye dönüştürdüğünü belirtiyor.

Bu yüzden evde uygun Ethernet altyapısı varsa access point seçeneğini küçümsemeyin.

Tüketici ürünlerinde mesh daha yeni ve daha çekici görünebilir; fakat kaliteli bir kablolu AP bağlantısı performans ve kararlılık açısından son derece güçlü bir çözümdür.

Mesh’in asıl avantajı başka yerde ortaya çıkar.

Ethernet kablosu çekemiyorsanız mesh neden mantıklı hale geliyor?

Mesh sistemde evin farklı noktalarına birden fazla düğüm yerleştirilir.

Bu cihazlar birlikte çalışan tek bir Wi-Fi sistemi gibi davranır. Tüketici odaklı mesh sistemlerde genellikle aynı ağ adı ve parola kullanılır; sistem istemcileri uygun düğüme yönlendirebilir ve kullanıcı ev içinde dolaşırken bağlantının devam etmesini kolaylaştırır. TP-Link’in güncel Deco belgelerinde de mesh yapısının birden fazla düğüm, tek ağ ve istemci dolaşımı mantığıyla çalıştığı belirtiliyor.

Bu özellikle iki katlı ev, uzun koridor, birbirinden uzak odalar veya tek router’ın yetişemediği birkaç bölge için kullanışlıdır.

Ancak burada çok önemli bir yanlış anlaşılma var:

Mesh kablosuz olduğu için bedava performans üretmez.

Mesh düğümlerinin kendi aralarında da veri taşıması gerekir. Eğer bu bağlantı kablosuz yapılıyorsa istemci trafiğinin yanında düğümler arası trafik de kablosuz ortamı kullanır.

Ubiquiti’nin kablosuz mesh rehberi, kablolu AP bağlantısını en yüksek performans ve kararlılık için ideal yöntem olarak tanımlıyor ve kablosuz her ek atlamanın kullanılabilir kapasiteyi azalttığına dikkat çekiyor.

Bu, “mesh kötüdür” anlamına gelmez.

Tam tersine kablo çekilemeyen evlerde mesh son derece pratik olabilir.

Fakat mesh düğümünü Wi-Fi’nin zaten neredeyse hiç çekmediği en uzak köşeye koyarsanız ona mucize yaratması için kötü bir bağlantı vermiş olursunuz.

Mesh düğümünün hem kapsamak istediğiniz alana yakın hem de diğer düğümle sağlıklı bağlantı kurabileceği noktada olması gerekir.

Buradan çok önemli bir sonuç çıkıyor:

Mesh düğümünü internetin olmadığı yere değil, internetin hâlâ sağlıklı ulaşabildiği yer ile sorunlu bölge arasına yerleştirin.

Peki Ethernet varsa mesh almak anlamsız mı?

Hayır.

Mesh ve access point birbirinin tamamen zıttı teknolojiler değil.

Bazı mesh sistemleri düğümler arasında Ethernet bağlantısı kullanabilir. Buna genellikle Ethernet backhaul denir.

Bu durumda mesh’in merkezi yönetim ve dolaşım kolaylığını korurken düğümler arası trafiği kablo üzerinden taşıyabilirsiniz.

TP-Link’in güncel Deco AP modu belgesi mesh sisteminin access point modunda mevcut router ile birlikte çalışabildiğini ve Ethernet backhaul‘un bu modda da desteklendiğini açıkça belirtiyor.

Dolayısıyla seçenekleri şöyle düşünmek daha doğru:

Access point = mutlaka eski, mesh = mutlaka yeni ve iyi diye bir ayrım yok.

Gerçek soru:

Ağın farklı noktalarını birbirine kabloyla mı, kablosuz mu bağlayacağız ve bunları nasıl yöneteceğiz?

Aynı ev için üç farklı doğru çözüm olabilir

Bir örnek üzerinden düşünelim.

Modem salonda ve arka çalışma odasında Wi-Fi zayıf.

Çalışma odasına Ethernet kablosu zaten gidiyorsa tek bir access point yeterli olabilir. İkinci bir mesh düğümüne ve pahalı bir sete ihtiyaç olmayabilir.

Aynı evde Ethernet kablosu yoksa ve yalnızca çalışma odasında sorun yaşanıyorsa iki düğümlü mesh mantıklı olabilir.

Ama sorun çalışma odası, üst kat ve balkon gibi birbirinden uzak birkaç noktadaysa, doğru konumlandırılmış çok düğümlü mesh sistemi kullanım kolaylığı açısından daha avantajlı olabilir.

Şimdi başka bir ev düşünelim.

Evin tüm odalarında Wi-Fi güçlü fakat yalnızca bir laptop bağlantıyı sürekli kesiyor.

Bu kullanıcı access point de mesh de modem de almamalı.

Önce laptopun Wi-Fi sürücüsü, güç tasarrufu ayarları, bağlantı bandı ve adaptörü kontrol edilmeli. PratikTekno’daki Wi-Fi Bağlantınız Sürekli Kopuyorsa rehberinin konusu tam olarak bu tür durumlara daha yakındır.

Bir başka kullanıcıda modem yanında da hız kötü ve Ethernet bağlantısı da beklenenden düşük.

Bu kişinin eve mesh yerleştirmesi de yanlış başlangıç olacaktır.

Çünkü kötü bağlantıyı üç odada yayınlamak bağlantıyı iyi hale getirmez.

Bu örneklerin hepsi aynı noktaya çıkıyor:

Wi-Fi cihazı seçimi kapsama alanından önce teşhis problemidir.

Mesh alırken kutudaki büyük rakama, access point alırken sadece antene bakmayın

Sorunun türünü belirledikten sonra ürün seçmeye geldiğinizde başka bir tuzak başlıyor.

Kutular üzerinde “3000 Mbps”, “5400 Mbps”, “BE”, “AX” gibi büyük rakamlar göreceksiniz.

Bu rakamlar internet hızınızla bire bir aynı şey değildir.

Wi-Fi ürünlerinin ilan edilen teorik kablosuz kapasitesi; farklı bantların toplamı, laboratuvar koşulları, kanal genişliği ve cihaz yetenekleri gibi değişkenlerle hesaplanabilir. Telefonunuzun veya laptopunuzun gerçek bağlantısı bundan çok daha düşük olabilir.

Dolayısıyla 100 Mbps internet bağlantısını evin uzak odasına ulaştırmaya çalışan kullanıcı için en büyük teorik Wi-Fi rakamına para vermek her zaman doğru yatırım değildir.

Daha önemli sorular şunlardır:

Ana cihaz ile diğer nokta nasıl haberleşecek?

Ethernet backhaul kullanabilecek misiniz?

Telefon ve laptoplarınız hangi Wi-Fi nesillerini destekliyor?

Kaç farklı noktada gerçekten kapsama sorunu var?

Cihazlar arasında dolaşırken bağlantının kesintisiz kalması sizin için önemli mi?

Mevcut modem/router’ı ağın yöneticisi olarak tutmak mı istiyorsunuz?

Bu son soru özellikle mesh alırken önemlidir.

Çünkü birçok mesh sistemi router modunda da AP modunda da çalışabilir. Mevcut modem/router’ınızın DHCP, port yönlendirme, ebeveyn kontrolü veya başka ağ özelliklerini kullanmaya devam etmek istiyorsanız mesh sistemini AP modunda çalıştırmak daha uygun olabilir. TP-Link, Deco’nun mevcut router ile kullanıldığı durumda AP modunu doğrudan destekliyor; fakat AP modunda bazı router’a özgü gelişmiş özelliklerin mesh uygulamasında kullanılamayabileceğini de belirtiyor.

Bu nedenle cihazın yalnızca Wi-Fi hızına değil çalışma modlarına da bakmak gerekir.

PratikTekno’nun kısa kararı: Önce kabloyu, sonra cihazı düşünün

Bu yazının sonunda üç cihazdan birini “en iyi” ilan etmeyeceğiz.

Çünkü üçü aynı problemi çözmeye çalışmıyor.

Yeni modem/router, internet girişini ve ev ağının merkezini değiştirmek istediğinizde anlamlıdır. Kablolu bağlantıda da sorun varsa, cihaz kararsız çalışıyorsa veya mevcut donanım ihtiyaçlarınızı karşılamıyorsa buraya bakılır.

Access point, mevcut ağınız çalışıyor fakat Wi-Fi’yi başka bir noktaya taşımanız gerekiyorsa ve o noktaya Ethernet ulaştırabiliyorsanız çok güçlü bir çözümdür.

Mesh, özellikle birden fazla kapsama sorunu bulunan ve her noktaya Ethernet çekilemeyen evlerde kullanım kolaylığı sağlar. Ethernet altyapısı varsa mesh sistemi kablolu backhaul ile daha da güçlü hale getirilebilir.

Bütün yazıyı tek soruya indirgemek gerekirse PratikTekno’nun karar yöntemi şu:

Modemin yanında internet iyi mi? Evetse önce Wi-Fi kapsamasını düşünün. Sorunlu noktaya Ethernet götürebiliyor musunuz? Evetse access point veya kablolu mesh; hayırsa birden fazla sorunlu bölge için mesh güçlü adaydır. Modemin yanında veya kablolu bağlantıda da sorun varsa önce modem/router ve internet hattını araştırın.

Ve belki de en değerli sonuç:

Bazen doğru satın alma kararı hiçbir şey satın almamaktır.

Sorun yalnızca tek cihazdaysa, modem konumu yanlışsa veya internet hattının kendisi problemliyse en pahalı mesh sistemi bile yanlış çözüme verilmiş para olur.