WordPress sitesinde yaptığınız her değişiklik yalnızca ekranda görünen yazı ve sayfalardan ibaret değildir. Tema ayarları, eklentiler, görseller, menüler, kullanıcı hesapları ve veritabanı kayıtları birlikte çalışır. Bu nedenle bir güncelleme hatası, yanlışlıkla silinen dosya, bozuk bir eklenti veya hosting kaynaklı sorun yaşandığında sitenin eski haline dönebilmesi için güncel bir yedek büyük önem taşır.
Ancak “yedek aldım” demek tek başına yeterli değildir. Yedeğin hangi parçaları içerdiğini, nerede saklandığını, ne kadar güncel olduğunu ve gerektiğinde nasıl geri yükleneceğini bilmek gerekir. Aksi halde elinizde bir yedek dosyası olsa bile kritik anda işe yaramayabilir.
Bu rehberde WordPress yedeğinin hangi parçalardan oluştuğunu, hangi yöntemlerle alınabileceğini, ne sıklıkla yedek oluşturmanın mantıklı olduğunu ve hangi durumlarda geri yükleme yapılması gerektiğini pratik örneklerle anlatıyoruz.
WordPress Yedeği Tam Olarak Neleri Kapsar?
Eksiksiz bir WordPress yedeği iki ana parçadan oluşur: site dosyaları ve veritabanı. Bu ikisinden biri eksikse bazı durumlarda siteyi tamamen eski haline döndürmek mümkün olmayabilir.
Site dosyaları tarafında WordPress çekirdek dosyaları, tema klasörleri, eklentiler ve wp-content/uploads içindeki görseller bulunur. Örneğin tema dosyanız bozulduysa veya yanlışlıkla bir eklentiyi kaldırdıysanız dosya yedeği işinize yarar.
Veritabanı ise yazılar, sayfalar, menüler, kullanıcılar, yorumlar, site ayarları ve birçok eklentinin kayıtlarını içerir. Örneğin yanlışlıkla bir yazıyı sildiyseniz sorun çoğunlukla veritabanı tarafındadır.
Bu nedenle tam bir kurtarma planı için dosyalarla veritabanının aynı döneme ait birer kopyasının birlikte bulunması en güvenli yaklaşımdır. Sadece dosyaları kopyalamak veya yalnızca veritabanını dışa aktarmak bazı özel durumlarda yeterli olabilir ancak “tam yedek” olarak düşünülmemelidir.
WordPress Yedeği Hangi Yöntemlerle Alınabilir?
WordPress için tek bir doğru yedekleme yöntemi yoktur. Kullanım kolaylığı, hosting altyapısı ve sitenin önemine göre eklenti, hosting paneli veya manuel yöntem tercih edilebilir.
Eklentiyle yedek almak
Yedekleme eklentileri en kolay yöntemlerden biridir. Bu tür eklentiler dosyaları ve veritabanını tek işlemde paketleyebilir, otomatik yedek planı oluşturabilir ve bazı durumlarda geri yüklemeyi birkaç adımda tamamlayabilir.
Eklenti seçerken sadece “yedek alıyor mu?” diye bakmak yerine şu özellikleri kontrol etmek daha doğru olur:
- Dosya ve veritabanını birlikte yedekleyebilmesi
- Manuel yedek alma seçeneği sunması
- Otomatik zamanlama desteği bulunması
- Yedeği bilgisayara veya harici depolamaya indirebilmesi
- Geri yükleme işleminin açık ve anlaşılır olması
Örneğin büyük bir eklenti güncellemesi yapacaksanız otomatik yedeğin ne zaman alındığını beklemek yerine güncellemeden hemen önce manuel bir yedek oluşturmak daha güvenlidir.
Hosting panelinden yedek almak
Birçok hosting firması kontrol paneli üzerinden dosya ve veritabanı yedeği sunar. Bu yöntem özellikle WordPress yönetim paneline hiç giremediğiniz durumlarda önem kazanır. Çünkü hosting yedeği WordPress’in kendisinden bağımsız çalışır.
Ancak “hosting firması zaten yedek alıyor” düşüncesiyle hiçbir şeyi kontrol etmemek doğru olmaz. Her firmanın yedek politikası farklı olabilir. Bazıları günlük yedek tutar, bazıları yalnızca birkaç gün saklar, bazıları ise geri yükleme için destek talebi ister.
Hosting panelinizde şu bilgileri netleştirin: yedekler ne sıklıkla alınıyor, kaç gün saklanıyor, dosya ve veritabanı birlikte mi yedekleniyor ve geri yükleme işlemini sizin yapmanıza izin veriliyor mu?
Manuel yedek almak
Daha fazla kontrol isteyen kullanıcılar manuel yedek de alabilir. Bunun için genellikle hosting dosya yöneticisi veya FTP/SFTP ile site dosyaları indirilir, ardından phpMyAdmin veya benzeri bir araçla veritabanı dışa aktarılır.
Manuel yöntemde en önemli nokta dosyalarla veritabanının mümkün olduğunca aynı tarihe ait olmasıdır. Örneğin dünün dosya yedeğiyle bir hafta önceki veritabanını birleştirmek bazı eklenti ayarlarının veya içeriklerin uyumsuz hale gelmesine neden olabilir.
Bu yöntem teknik bilgi gerektirdiği için işlem sırasında hangi dosyaların ve hangi veritabanının siteye ait olduğundan emin olmak önemlidir.
Yedek Ne Sıklıkla Alınmalı ve Nerede Saklanmalı?
Yedek sıklığını sitenin ne kadar sık değiştiği belirler. Ayda birkaç kez güncellenen küçük bir tanıtım sitesinde haftalık yedek yeterli olabilir. Her gün yazı girilen bir içerik sitesinde günlük yedek daha mantıklıdır. Sipariş, üyelik veya sürekli kullanıcı hareketi olan sitelerde ise veritabanının daha sık korunması gerekebilir.
Bunun yanında düzenli otomatik yedeklerden bağımsız olarak, büyük bir işlemden hemen önce ayrıca manuel yedek almak iyi bir alışkanlıktır. Tema değişikliği, önemli eklenti güncellemesi, toplu içerik düzenleme veya veritabanı üzerinde işlem yapma buna örnektir.
Yedeğin saklandığı yer de en az yedek sıklığı kadar önemlidir. Yedek dosyası sadece sitenin bulunduğu sunucuda duruyorsa sunucu arızası, hesap sorunu veya yanlışlıkla silme gibi bir durumda siteyle birlikte yedeği de kaybetme riski vardır.
Daha güvenli bir yaklaşım, en az bir kopyayı sunucudan bağımsız bir yerde saklamaktır. Bu bir bilgisayar, harici disk veya güvenilir bulut depolama alanı olabilir. Çok önemli sitelerde aynı anda birden fazla yerde yedek tutmak daha da güvenlidir.
Yedek alındıktan sonra dosyanın tarihini ve boyutunu da kontrol edin. Normalde yüzlerce megabayt olan bir sitenin yedeği birkaç kilobayt görünüyorsa işlemin başarısız olmuş olma ihtimali vardır. Mümkünse önemli yedekleri zaman zaman test ortamında açmak da iyi bir güvenlik adımıdır. WordPress’i bilgisayarınızda denemek için LocalWP nedir? rehberimizden yararlanabilirsiniz.
WordPress Yedeği Ne Zaman Geri Yüklenmeli?
Geri yükleme işlemi her sorunda ilk seçenek olmamalıdır. Küçük bir eklenti hatası, yanlış bir ayar veya tek bir dosyadaki sorun bazen birkaç dakikalık düzeltmeyle çözülebilir. Böyle bir durumda tüm siteyi eski bir yedeğe döndürmek gereksiz veri kaybına yol açabilir.
Yedekten geri dönmenin daha mantıklı olduğu durumlar ise genellikle daha ciddi sorunlardır. Örneğin güncelleme sonrası site tamamen bozulduysa, önemli içerikler yanlışlıkla silindiyse, veritabanında ciddi bir hata oluştuysa veya siteye zararlı bir müdahale yapıldıysa temiz bir yedek hızlı çözüm sağlayabilir.
Buradaki önemli soru şudur: Hangi tarihteki yedeğe döneceksiniz? Üç gün önce alınmış bir yedeği bugün geri yüklerseniz son üç günde eklenen yazılar, ayarlar, yorumlar veya kullanıcı kayıtları kaybolabilir. Bu yüzden yedek tarihi seçilirken sadece “site o gün çalışıyordu” diye düşünmek yeterli değildir.
Örneğin dün yeni bir yazı yayımladınız ama bugün bir eklenti güncellemesi siteyi bozdu. İki gün önceki tam yedeğe dönerseniz güncelleme sorununu çözebilirsiniz ancak dünkü yazıyı da kaybedebilirsiniz. Böyle bir durumda önce mevcut yazıyı veya veritabanını ayrı olarak korumak daha doğru olur.
Geri yüklemeden önce mevcut durumu da yedekleyin
Eski bir yedeği geri yüklemeden hemen önce sitenin mevcut halini ayrıca yedeklemek çok önemlidir. Çünkü eski yedeğe döndükten sonra bazı yeni içeriklere veya ayarlara tekrar ihtiyaç duyabilirsiniz.
Bu yeni yedek, “geri dönüşten önceki son durum” kopyası olur. Böylece yanlış yedeği seçtiğinizi fark ederseniz veya belirli bir dosyayı geri almak isterseniz elinizde ikinci bir güvenlik ağı bulunur.
Tüm siteyi geri yüklemek her zaman gerekli değildir
Sorunun kaynağına göre yalnızca dosya, yalnızca veritabanı veya tüm site geri yüklenebilir. Örneğin yalnızca tema dosyası bozulduysa tüm veritabanını eskiye döndürmek gereksiz olabilir. Benzer şekilde yalnızca bir yazı veya ayar kaybolduysa sorun veritabanı tarafındadır.
Hangi parçanın bozulduğundan emin değilseniz doğrudan tam geri yükleme yapmak yerine önce hosting desteği veya teknik destekle durumu değerlendirmek daha güvenlidir.
Yedekleme Yaparken En Sık Yapılan Hatalar
Yedek sistemi kurarken yapılan hataların çoğu teknik değil, alışkanlıklarla ilgilidir. En sık görülen sorunlardan biri tek bir yedek kopyasına güvenmektir. Aynı şekilde, yedeğin yıllardır alınıyor olması onun gerçekten çalıştığı anlamına gelmez.
- Yalnızca tek bir yedek kopyasına güvenmek
- Yedeği sadece aynı sunucuda tutmak
- Büyük güncellemelerden önce manuel yedek almamak
- Yedek dosyasının boyutunu ve tarihini hiç kontrol etmemek
- Eski yedeğe dönerken yeni içeriklerin silinebileceğini unutmak
- Dosyaları yedekleyip veritabanını atlamak
- Hiç geri yükleme testi yapmadan “yedek var” diye güvenmek
Özellikle son madde önemlidir. Yedekleme sistemi ancak gerçekten geri yüklenebildiği zaman işe yarar. Çok kritik sitelerde zaman zaman test ortamında geri yükleme denemesi yapmak bu yüzden faydalıdır.
Kısaca
WordPress yedeği sadece acil durum için alınan bir dosya değildir; site bakımının temel parçalarından biridir. Güvenilir bir yedek planında dosyalar ve veritabanı birlikte korunur, yedekler düzenli alınır ve en az bir kopya sunucudan bağımsız bir yerde tutulur.
Büyük değişikliklerden önce manuel yedek almak, yedek dosyasını gerçekten kontrol etmek ve geri yükleme öncesinde mevcut durumu da ayrıca saklamak veri kaybı riskini ciddi biçimde azaltır.
En önemli nokta ise şudur: geri yükleme işlemini sadece “siteyi eskiye döndürmek” olarak değil, hangi verilerin korunacağını düşünerek yapmak gerekir. Doğru yedeği doğru zamanda kullanmak, yedek almaktan en az yedeğin kendisi kadar önemlidir.
Yeni rehberleri kaçırmayın
Yeni teknoloji rehberleri ve pratik çözümler e-postanıza gelsin.
